Yenidoğulmuşun nevroloji müayinəsi: nəyə baxılır, nə vaxt

Körpənin nevroloji müayinəsi sadə görünür — həkim körpəni qucağa alır, çevirir, ayaqlarını tutur — amma hər hərəkətin məqsədi var. Müayinə uşağın ümumi vəziyyətinin qiymətləndirilməsi ilə başlayır: başın ölçüsü, əmgəyin vəziyyəti, oyaqlıq, ağlamanın xarakteri; sonra əzələ tonusu, ayına uyğun refleksler və spontan hərəkətlər ardıcıl yoxlanır. Nəticə həmişə yaşla müqayisədə şərh olunur: bir aylıq körpədən gözlənilən 4 aylıq körpədən gözləniləndən fərqlidir.

Kimə lazımdır

Vaxtından əvvəl və ya az çəki ilə doğulmuş, reanimasiyada yatmış körpələr — planlı izləmə
Ağır doğuş, doğuşda oksigen çatışmazlığı, aşağı Apqar balı, ağır sarılıq
Valideyni narahat edən əlamətlər: həddindən artıq süstlük və ya sərtlik, zəif əmmə, davamlı əsəbilik, qeyri-adi hərəkətlər, titrəmələr, baş çevrəsinin sürətlə böyüməsi
Şikayət olmasa da, pediatrın və ya valideynin istəyi ilə profilaktik baxış

Müayinədə nəyə baxılır

Baş və əmgək

Baş çevrəsi ölçülür və əyri üzrə izlənir — tək ölçü yox, dinamika vacibdir. Böyük əmgəyin ölçüsü, gərginliyi və qabarması qiymətləndirilir; əmgək adətən 9–18 ayda bağlanır.

Duruş və tonus

Körpənin arxası üstə və qarın üstə vəziyyəti, qolların və ayaqların bükülməsi, qucağa götürəndə bədənin müqaviməti (çox boş, çox sərt, ya normal), başın saxlanması. İlk aylarda qolların və ayaqların bükülü olması normaldır; tonusun hər iki tərəfdə eyni olması vacibdir.

Refleksler

Yaşa uyğun primitiv refleksler: Moro (qəfil səs və ya baş hərəkətində qolların açılıb bağlanması), tutma (barmağı ovucda sıxma), əmmə və axtarma, addımlama, tonik boyun refleksi. Onların olması, simmetriyası və vaxtında sönməsi (əksəriyyəti 4–6 aya qədər) qiymətləndirilir. Gec sönən refleks diqqət tələb edir.

Spontan hərəkətlər

Körpənin heç bir təsir olmadan etdiyi hərəkətlərin keyfiyyəti: 3–5 aylıqda kiçik, davamlı, müxtəlif istiqamətli «fidgety» hərəkətlərin olması sağlam motor inkişafın güclü göstəricisidir; onların olmaması sonrakı serebral iflic üçün yüksək proqnostik dəyərə malikdir.

Görmə, eşitmə, sosial cavab

Üzə baxma və izləmə (1–2 ay), səsə reaksiya, 6–8 həftədən sosial gülüş.

Nəticə necə şərh olunur

Yenidoğulmuşun müayinəsi üçün standart ballı sistemlər mövcuddur (məsələn, Dubowitz və Hammersmith müayinələri). Sağlam vaxtında doğulmuş körpələrdə belə tək-tək «kənara çıxan» əlamətlər tez-tez rast gəlinir: 224 sağlam körpəlik tədqiqatda üçdə birində bir-iki əlamət normadan kənar olub, amma 4 və daha çox kənar əlamət 10%-dən azında müşahidə edilib. Yəni tək bir əlamətin diaqnostik dəyəri azdır; həkim ümumi mənzərəyə, simmetriyaya və dinamikaya baxır. Narahatlıq yaradan nəticə təkrar müayinə, göstəriş olduqda beynin USM-i və ya digər müayinələrlə dəqiqləşdirilir.

Tez-tez soruşulan hərəkətlər

Yuxuda qısa, simmetrik titrəmələr (xoşxassəli yuxu mioklonusu), həyəcanlananda bədənin bir neçə saniyə əsməsi (titrəmə tutmaları), çənə titrəməsi, qəfil səsdə Moro cavabı — bunlar adətən sağlam körpənin hərəkətləridir. Qıcolmadan fərq: oyaq vəziyyətdə ritmik hərəkət, gözlərin dönməsi, rəng dəyişikliyi, tutmadan sonra süstlük. Şübhə varsa — video və müayinə.

Tez-tez verilən suallar

Hər körpəni nevroloq müayinə etməlidir?

Risk qrupunda — mütləq. Sağlam, vaxtında doğulmuş körpədə pediatrın baxışı kifayətdir; nevroloqa pediatrın göndərişi və ya valideynin narahatlığı ilə müraciət olunur.

Beynin USM-i (neyrosonoqrafiya) hər körpəyə lazımdır?

Xeyr. Vaxtından əvvəl doğulma, ağır doğuş, baş çevrəsinin qeyri-adi dinamikası, qıcolma və ya müayinədə dəyişiklik olduqda göstərişdir.

Müayinəyə necə hazırlaşmalı?

Körpə tox və oyaq olsa, müayinə daha informativdir; qidalanmadan 30–60 dəqiqə sonra ideal vaxtdır. Doğuş çıxarışı, peyvənd kartı və varsa USM nəticəsini gətirin.

Bu səhifədəki məlumat maarifləndirmə xarakterlidir və həkim müayinəsini əvəz etmir. Uşağınızla bağlı narahatlığınız varsa, müayinəyə yazılın. Təcili hallarda 103 nömrəsinə zəng edin.

Yenidoğulmuşun və körpənin nevroloji müayinəsi