Uşaqda baş ağrısı valideyni iki səbəbdən narahat edir: «bəlkə ciddi bir şeydir» və «nə verim». Faktlar belədir: 20 yaşa qədər uşaq və yeniyetmələrin təxminən 58%-i nə vaxtsa baş ağrısı yaşayır, 7–8%-də miqren var; bunların böyük əksəriyyəti birincili baş ağrısıdır, yəni beyində struktur xəstəlik yoxdur. Ciddi səbəblər nadirdir və özünü müəyyən əlamətlərlə göstərir. Bu əlamətləri bilmək həm lazımsız qorxunu, həm də gecikməni aradan qaldırır.
8 təhlükə əlaməti
- Səhər oyananda baş ağrısı və qusma, xüsusilə bir neçə gün ard-arda
- Ağrı uşağı gecə yuxudan oyadır
- Ağrı həftələr ərzində tezləşir və güclənir
- Ağrı ilə birlikdə yerişin pozulması, zəiflik, görmə və ya danışıq pozğunluğu, huşun dəyişməsi
- Qəfil başlayan, «həyatımın ən pis» ağrısı
- Qızdırma ilə boyun sərtliyi, səpgi
- 5 yaşdan kiçik uşaqda yeni başlayan davamlı baş ağrısı
- Baş zədəsindən sonra ağrı, qusma, yuxululuq
Bu əlamətlərdən biri varsa, həmin gün həkimə müraciət edin; 4–6-cı bəndlərdə — təcili yardım.
Təhlükəsiz, amma müalicə tələb edən ağrılar
Miqren: tutma şəklində, çox vaxt alında və hər iki tərəfdə, ürəkbulanma, işıq və səsə həssaslıq, uşaq oyunu dayandırıb uzanmaq istəyir, yuxudan sonra keçir. Ailədə miqren olması ehtimalı artırır.
Gərginlik ağrısı: sıxıcı, gün ərzində, dərsdən və ya uzun ekran vaxtından sonra; uşaq fəaliyyətini davam etdirə bilir.
Hər iki halda nevroloji müayinə normaldırsa, MRT və EEQ göstəriş deyil. Müalicənin əsası həyat tərzi və düzgün tutma müalicəsidir: uşaqlarda baş ağrısı və miqren.
Evdə nə etməli
- Ağrı başlayan kimi — sakit, qaranlıq otaq, su, yüngül yemək (ac qalma tez-tez tətikləyicidir), mümkünsə qısa yuxu.
- Ağrıkəsici yaşa və çəkiyə uyğun dozada (parasetamol və ya ibuprofen), tutmanın əvvəlində; «gözləyək, bəlkə keçər» taktikası miqrendə işləmir.
- Həftədə 2–3 dəfədən çox ağrıkəsici — dayanma siqnalı: tez-tez qəbul ağrını xronikləşdirir. Bu halda profilaktika müzakirə olunmalıdır.
- Baş ağrısı gündəliyi: tarix, saat, müddət, güc (0–10), nə ilə başladı (yuxusuzluq, ac qalma, ekran, stress, hansısa qida), nə ilə keçdi. 2–4 həftəlik gündəlik diaqnozu və planı çox dəqiqləşdirir.
Ən çox rast gəlinən tətikləyicilər
Yuxusuzluq və qeyri-müntəzəm yuxu, səhər yeməyinin buraxılması, az su, uzun fasiləsiz ekran, dərs və imtahan stresi, görmə qüsurunun düzəldilməməsi, hava dəyişməsi. Çox uşaqda yalnız bu amillərin nizamlanması tutmaları seyrəldir.
Nə vaxt nevroloqa yazılmalı
Ağrı ayda 2–3 dəfədən çox təkrarlanır, dərsdən qalmaya səbəb olur, ağrıkəsici tez-tez lazım olur, və ya yuxarıdakı 8 əlamətdən hər hansı biri varsa. Müayinəyə gündəliklə gəlin; görmə yoxlanışının nəticəsi varsa, onu da gətirin.
Bu məqalə maarifləndirmə məqsədi daşıyır və müayinəni əvəz etmir.
Elmi mənbələr
Səhifədəki tibbi məlumatlar aşağıdakı elmi nəşrlərə əsaslanır (PubMed).
- Abu-Arafeh I və b. (2010). Prevalence of headache and migraine in children and adolescents: a systematic review of population-based studies Dev Med Child Neurol. PMID 20875042
- Roser T və b. (2013). Primary versus secondary headache in children: a frequent diagnostic challenge in clinical routine Neuropediatrics. PMID 23288699
- Dao JM, Qubty W (2018). Headache Diagnosis in Children and Adolescents Curr Pain Headache Rep. PMID 29476266
- Oskoui M və b. (2019). Practice guideline update summary: Acute treatment of migraine in children and adolescents (AAN/AHS) Headache. PMID 31529481
Tibbi baxış: Dr. Aynurə İbrahimovaSon yenilənmə:
Bu səhifədəki məlumat maarifləndirmə xarakterlidir və həkim müayinəsini əvəz etmir. Uşağınızla bağlı narahatlığınız varsa, müayinəyə yazılın. Təcili hallarda 103 nömrəsinə zəng edin.